ΟΞΕΑ

Τα οξέα είναι η σημαντικότερη κατηγορία χημικών ενώσεων των οποίων τα μόρια αποτελούνται από δύο ή περισσότερα άτομα. Βασικό χαρακτηριστικό των οξέων είναι η ξινή γεύση που έχουν ,σε αυτή  την όξινη  γεύση οφείλεται και το όνομά τους. Άλλες κοινές ιδιότητες των οξέων είναι ότι όλα περιέχουν υδρογόνο(Η) στο μόριό τους και τα υδατικά τους διαλύματα , αλλάζουν το χρώμα των δεικτών, διαλύουν  τα άλατα, επιδρούν  στα μέταλλα και είναι καλοί αγωγοί του ηλεκτρικού ρεύματος.

Οξέα  τα συναντάμε και στον αέρα. Στην ατμόσφαιρα σχηματίζονται από τα καυσαέρια των αυτοκινήτων και  των εργοστασίων. Εξαιτίας των καυσαερίων σχηματίζεται η όξινη βροχή που καταστρέφει τα μάρμαρα στα ιστορικά μνημεία.

Οξέα συναντάμε σε   πολλά  τρόφιμα και το διαπιστώνουμε από τη γεύση που έχουν. Μερικά οξέα είναι το ξίδι(νιτρικό οξύ) ,ο χυμός λεμονιού(κιτρικό οξύ), το γιαούρτι, το κρασί(τρυγικό οξύ), οι μπαταρίες αυτοκινήτων ,πολλά καθαριστικά που διαλύουν τα άλατα στους νιπτήρες του μπάνιου, στις καφετιέρες , στα ατμοσίδερα , στα καθαρίστηκα μετάλλων   από σκουριά, στη βιομηχανία για την παρασκευή λιπασμάτων, των εκρηκτικών  υλών, πλαστικών, συνθετικών υφασμάτων  κι άλλων χημικών ουσιών. Οξέα επίσης υπάρχουν στο σώμα μας , στο στομάχι μας  υπάρχει ένα οξύ που διασπά τις τροφές ,το υδροχλωρικό  οξύ το  οποίο καταστρέφει  τα βακτήρια που μπαίνουν με την   τροφή, στα ούρα μας με το  ουρικό οξύ,  στη χολή μας με το χολικό οξύ, στους ιστούς  με το γαλακτικό οξύ. Ορισμένα από αυτά τα οξέα είναι ακίνδυνα όπως το κιτρικό οξύ που βρίσκεται στα φρούτα και στα λαχανικά, το ασκορβικό οξύ που το έχουν οι βιταμίνες C(χάπια), το γαλακτικό οξύ που είναι στο γάλα  και το ανθρακικό οξύ στα ανθρακικά. Οξύ  εκκρίνουν και μερικά έντομα όπως οι μέλισσες το χρησιμοποιούν όταν κινδυνεύουν , τα μυρμήγκια με το μυρμηκικό οξύ   που τσιμπούν και προκαλούν πόνο,το ίδιο μυρμηκικό οξύ υπάρχει και                                                στις τσουκνίδες,  ανάμεσα στο τρίχωμα των φύλλων που όταν τα  ακουμπήσουμε μας προκαλεί  πόνο, ερεθισμό και κνησμό και τσούξιμο. 

                                                   ΒΑΣΕΙΣ

         Οι βάσεις είναι κι αυτές σημαντικές χημικές ενώσεις όπως   τα οξέα, που όταν  ενωθούν με τα οξέα σχηματίζουν τα άλατα. Έχουν καυστική(πικρή) γεύση και  λιπαρή(σαπωνοειδή) υφή και ένα σύνολο κοινών ιδιοτήτων που ονομάζεται βασικός χαρακτήρας. Βάσεις χρησιμοποιούμε καθημερινά. Μερικές βάσεις είναι η αμμωνία π. χ. τα καθαριστικά τζαμιών, η μαγειρική σόδα που τη χρησιμοποιούμε για στομαχικές διαταραχές με εντολή γιατρού, καθαριστικά σωληνώσεων π.χ.tuboflo   ο ασβέστης, τα καθαριστικά φούρνων, τα σαπούνια, τα απορρυπαντικά, οι οδοντόκρεμες. Όταν καταστρέφεται ένα δόντι , η φθορά του οφείλεται σε βακτηρίδια που μετατρέπουν τα σάκχαρα  σε οξέα. Τα οξέα καταστρέφουν το σμάλτο των δοντιών και  δημιουργούνται τρύπες. Γι αυτό πρέπει αμέσως να βουρτσίζουμε τα δόντια μας, για να  προστατέψουμε την αδαμαντίνη.  Οι οδοντόκρεμες περιέχουν βάσεις όπου εξουδετερώνουν τα οξέα. Όταν μας τσιμπήσει η μέλισσα, το δηλητήριό της περιέχει όξινες ιδιότητες . Για να αντιμετωπίσουμε τον πόνο βάζουμε βάση πάνω και γίνεται η εξουδετέρωση. Γι αυτό χρησιμοποιούμε αμμωνία ή μαγειρική σόδα.                                                                                                                            Όταν όμως μας τσιμπήσει μια σφήκα  το δηλητήριό της είναι βάση γι αυτό επαλείφουμε ξίδι ή χυμό λεμονιού τα οποία είναι οξύ  και εξουδετερώνουν τη  βάση. Βάσεις συναντάμε στα αντιόξινα φάρμακα τα οποία περιέχουν   κάποια βάση, όπως σόδα ή γάλα μαγνησίας και εξουδετερώνουν το οξύ. Οι βάσεις διαλύουν τα λίπη.                                                                                                                                                                                                                                               

                                 ΑΛΑΤΑ(Cl+Na—ClNa:χλωριούχο νάτριο)

           Τα άλατα είναι  χημικές ενώσεις. Κύριο χαρακτηριστικό τους είναι οι  στερεές κρυσταλλικές ουσίες με υψηλά σημεία τήξης και βρασμού. Παράγονται από την εξουδετέρωση οξέος σε βάση ή βάσης σε οξύ. Ορισμένα άλατα διαλύονται στο νερό κι άλλα όχι. Τα άλατα δε μεταβάλλουν τα χρώματα των δεικτών.Άλλα είναι λευκά κι άλλα γαλάζια. Το νερό που πίνουμε έχει άλατα. Αν τα άλατα είναι πολλά το νερό δεν είναι πόσιμο έχουμε το σκληρό νερό και  δημιουργεί πολλά προβλήματα στις σωληνώσεις  του πλυντηρίου, στα ατμοσίδερα κ. λ. π. Επίσης προβλήματα δημιουργεί και στον οργανισμό μας ,όπως πέτρα στα νεφρά. Ενώ το νερό που περιέχει λίγα άλατα είναι  το μαλακό νερό και είναι πόσιμο. Άλατα περιέχουν το μαγειρικό αλάτι, το  μάρμαρο, ο γύψος, η  κιμωλία, το κέλυφος των αυγών. Τα άλατα τα χρησιμοποιούμε για την παρασκευή  λιπασμάτων και  στην ιατρική. Άλατα  συναντάμε στη φύση στα νερά των  θαλασσών.  Συνήθως το μαγειρικό αλάτι που το λέμε και χλωριούχο νάτριο(ClNa)το παίρνουμε από τη θάλασσα, κυρίως στις θερμές χώρες. Εκεί το θαλασσινό αλάτι παγιδεύεται σε ρηχές δεξαμενές, τις αλυκές. Κι όταν το νερό εξατμιστεί παραμένει το αλάτι με τη μορφή κρυστάλλων Το παίρνουν και το πάνε στο εργοστάσιο να το επεξεργαστούν και το πουλάνε.  Επίσης όταν επισκεπτόμαστε τα σπήλαια και θαυμάζομε τους σταλακτίτες και σταλαγμίτες είναι δημιουργήματα των αλάτων από τα νερά που στάζουν από την οροφή τους. Τα άλατα τα συναντάμε και στο υπέδαφος. Έχουμε και το ορυκτό αλάτι που το παίρνουμε από τα κοιτάσματα που είναι βαθιά κάτω  από την επιφάνεια της Γης. Κάτω στα πετρώματα της Γης διοχετεύεται νερό, αυτό διαλύεται και σχηματίζεται το αλατόνερο, το οποίο αντλείται στην επιφάνεια.

         Το αλάτι είναι απαραίτητο σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς, κανείς δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αλάτι περισσότερο από ένα μήνα, αλλά σε μικρή ποσότητα  γιατί κάνει κακό στον οργανισμό μας.Επίσης το χρησιμοποιούμε σαν αντισηπτικό στους χιονισμένους δρόμους διότι το υδατικό του διάλυμα πήζει σε θερμοκρασία κάτω των 0o C

           Αν σε ένα διάλυμα οξέος ρίξουμε σταγόνα σταγόνα ένα διάλυμα βάσεως θα παρατηρήσουμε πως το χρώμα αλλάζει, θα γίνει μωβ. Το ίδιο θα γίνει αν σε διάλυμα βάσης ρίξουμε διάλυμα οξύ. Και στις δύο περιπτώσεις το οξύ και η βάση δε χάνονται αλλά  αντιδρούν μεταξύ τους και σχηματίζουν άλλα υλικά. Η χημική αντίδραση που θα προκύψει ονομάζεται εξουδετέρωση   και τα νέα υλικά που παράγονται από   την εξουδετέρωση ονομάζονται άλατα.